امروز :
سه شنبه - ۱۴ اسفند - ۱۳۹۷
ساعت :

دکتر محمد ساطعی

اخبار

جایگاه توسعه حمل ونقل ریلی

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

بخش خصوصی بیش از یک دهه است که متولی تامین ناوگان و بهره برداری از قطارهای باری و مسافری گردیده و یک تنه مسول سرمایه‌گذاری در این بخش است و از سوی دیگر شرايط اقتصادی حاکم بر کشور و البته ویژگی‌های صنعت ریلی موجب شده تا در عمل آن‌چه که از این بخش انتظار می‌رفت محقق نشود.

آن‌چه که از حیث میزان جابه‌جایی بار و مسافر در عمل مشاهده می‌شود دارای فاصله معناداری با اهداف تعیین شده درسند چشم انداز و سایر اسناد بالا دستی صنعت ریلی است. تحقق این اهداف در گرو بهبود دو شاخص اصلی است، توسعه ظرفیت شبکه خطوط ریلی و ارتقا ظرفیت ناوگان ریلی. به نظر می‌رسد دولت در خصوص توسعه و ارتقا شبکه خطوط ریلی کشور نسبتا با برنامه‌تر عمل كرده و از این حیث امیدواری بسیاری وجود دارد. اما در خصوص ارتقا ظرفیت ناوگان ریلی نظر به این‌که متولی این امر بخش خصوصی و شرکت‌های حمل و نقل ریلی است، لکن به‌دلیل وجود مشکلات ساختاری پیش روی فعالان بخش خصوصی, موجب شده این بخش از فرایند توسعه به شکلی مطلوب محقق نشد. از منظر اقتصادی بخش خصوصی فعال در حمل و نقل ریلی طبیعتا به‌دنبال مدل‌هایی در کسب و کار است تا ضمن حفظ کیفیت و ایمنی خدمات حمل ونقلی امکان کسب منافع کوتاه مدت و بلندمدت اقتصادی را نیز فراهم كند. از سوی دیگر تعیین نرخ خدمات حمل و نقل ریلی در بخش باری و مسافری در بازاری نسبتا رقابتی و با اعمال نظر مستقیم و غیر مستقیم دولت, صاحبان کالا و مشتریان صورت می‌گيرد و لذا از این حیث بخش خصوصی از انعطاف لازم برای اعمال در مدل‌های کسب و کار برخوردار نيست. پس مسئله تامین ناوگان ریلی توسط بخش خصوصی از دو منظر قابل بررسی است. اول این‌که عدم جذابیت اقتصادی تامین سرمایه برای خرید ناوگان چگونه قابل ارزیابی است و با استفاده از چه مدل‌هایی امکان اقتصادی شدن آن وجود خواهد داشت. دوم این‌که حتی با فرض موجه شدن این نوع سرمایه‌گذاری از سوی بخش‌خصوصی این سوال مطرح خواهد بود که اولویت تامین ناوگان ریلی مورد نیاز با تولید کنندگان داخلی است یا خارجی؟ خرید ناوگان نو در اولویت است یا دست دوم؟ مدت زمان مناسب تحویل دهی ناوگان چه میزان است؟ قیمت تمام شده و کیفیت ناوگان تولیدی در چه سطحی مورد پذیرش است؟

طبیعتا استفاده از توانمندی‌های فنی و اجرایی داخل کشور در حوزه صنعت ریلی بایستی اولویت اول مشتریان این دست از خدمات باشد. خوشبختانه تولید ناوگان ریلی به‌ویژه واگن‌های باری و مسافری در داخل کشور سابقه نسبتا طولانی دارد و از این حیث هر چند پراکنده اما پتانسیل قابل توجهی نیزشکل گرفته است و چندین شرکت سازنده واگن طی دهه‌های اخیر بخش عمده‌ای از نیاز بازار داخلی را تامین کرده‌اند. اما در مقابل دو بخش از انتظارات از تولید کننده داخلی نسبتا بدون پاسخ باقیمانده است، اول این‌که برای تحقق اهداف سند چشم انداز نیازمند به‌کارگیری تعداد زیادی ناوگان ریلی جدید است که فراتر از ظرفیت اسمی و عملیاتی تولیدکنندگان داخلی است. دوم این‌که مشتریان ناوگان ریلی که شرکت‌های حمل و نقل ریلی باری و مسافری هستند تامین ناوگان ریلی را متناسب با مدل‌های کسب و کار بنگاه اقتصادی مد نظر دارند و لذا شاخص‌هایی نظیر قیمت تمام شده محصولات، کیفیت، دوره تحویل دهی و نحوه فاینانس مالی تامین سرمایه برای ایشان حائز اهمیت است. اما در مقابل تولیدکنندگان داخلی ناوگان ریلی نیز با چالش‌هایی نظیر هزینه‌های بالای تولید، کمبود سرمایه در گردش، عدم استفاده مطلوب از مشارکت‌های فناورانه با پارتنرهای خارجی و در نتیجه سطح رقابت پذیری پايین مواجه هستند.

در چنین شرايطی انتظار می‌رود دولت در سیاست‌های حمایتی خود از بخش صنعت با ارايه بسته‌های تشویقی به تولیدکنندگان ناوگان ریلی از یک سو و شرکت‌های حمل و نقل ریلی از سوی دیگر این امکان را فراهم كند تا هرگونه سرمایه‌گذاری توسط شرکت‌های حمل و نقل ریلی در خصوص تامین ناوگان از تولیدکنندگان داخلی در مقایسه با منابع خارجی از توجیه اقتصادی لازم برخوردار شود.

در مقابل در موقعیت فعلی که بخش ریلی کشور نیازمند توسعه قابل توجهی در ظرفیت ناوگان است سیاست‌هایی نظیر محدود نمودن واردات واگن نو و دست دوم نه تنها از رشد بخش ریلی جلوگیری خواهد كرد بلکه تجربه سالیان اخیرنشان داده است سیاست‌هایی که بدون در نظر گرفتن ساز و کارهای بازار و صرفا به منظور حمایت یک جانبه از یک بخش خاص اعمال می‌شود نه تنها موجبات تقویت آن بخش را فراهم نكرده بلکه با دور شدن از فضای رقابتی به مرور شاهد کاهش کیفیت و افت سایر پتانسیل‌های آن حوزه نیز خواهیم بود همانند آن‌چه که در صنعت خودرو کشور سالها است با آن مواجه هستیم. بدین ترتیب بایستی شرايطی مهیا شود که در ابتدا صنعت داخلی تولید ناوگان ریلی با بهره‌گیری از بسته‌های تشویقی دولت بتواند ضمن بهبود زیرساخت‌های فنی خود محصولاتی متناسب با انتظارات مشتریان تولید كند و دوم آن‌كه شرکت‌های حمل و نقل ریلی صرفا بر اساس جذابیت بسته‌های تشویقی به خرید ناوگان از تولیدکنندگان داخلی ترغیب شوند و نه با محدود شدن واردات ناوگان ریلی و بستن بازار بر روی رقبای خارجی. به نظر می‌رسد مشکلاتی که تولیدکنندگان داخلی ناوگان ریلی با آن مواجه هستند صرفا از جنس مالی و اقتصادی نبوده بلکه جدا از نیاز ایشان به بهره‌مندی از بسته‌های تشویقی دولت، نیازمند نوعی خانه تکانی صنعتی، نوسازی ساختارهای تولید، استفاده از تکنولوژی روز در طراحی و تولید و البته بررسی امکان مشارکت و تجمیع چند شرکت در یک ساختار جدید می‌باشند. مادامی که این اصلاحات ساختاری در بدنه تولیدکننده ایرانی ناوگان صورت نگیرد همچنان در برهمین پاشنه خواهد چرخید و نمی توان انتظار داشت که تولیدکنندگان داخلی نقش عمده‌ای را در تامین نیاز شرکت‌های حمل و نقل ریلی برعهده گیرند و در نتیجه عمده سفارشات ناوگان از طریق تولیدکنندگان خارجی محقق خواهد شد.

 

*دکتر محمد ساطعی

مشاور عالی توسعه صنعت حمل و نقل ریلی

 

Search

Latest News

درباره ما

 وب سايت دکتر محمد ساطعی جهت نقد و بررسي چالش ها و موضوعات مرتبط با صنعت حمل و نقل و همچنين تعامل با مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي راه اندازی شده است. همچنین این وب سایت قصد دارد با تعامل و اطلاع رسانی به سرمايه گذاران داخلي و خارجي آنان را از رویدادهای حوزه اقتصادی آگاه کند.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

 

گواهینامه ها و افتخارات

تمامی حقوق این وب سایت محفوط می باشد.

وب سایت دکتر محمد ساطعی 

طراحی و توسعه توسط :

후원 수준 및 혜택

افزونه ها دات کام 

جستجو در سایت