امروز :
جمعه - ۱۳ اردیبهشت - ۱۳۹۸
ساعت :

دکتر محمد ساطعی

اخبار

اثر سرمایه گذاری دولت در بخش حمل و نقل بر رشد اقتصادی در ایران (بخش دوم)

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

نتایج حاصل از برآورد الگوی پویای ARDL

پس از آزمون مانایی متغیرها در ادامه به تخمین الگوی پویای ARDL به کمک نرم افزار مایکروفیت می‌پردازیم.

در جدول شماره (2) برآورد الگوی پویای ARDL تابع تولید ناخالص داخلی با در نظر گرفتن حداکثر وقفه متغیرها به میزان 2 بر اساس معیار شوارتز بیزین (SBC)  نشان داده شده است.

جدول شماره(2): نتایج حاصل از برآورد الگوی پویای ARDL

متغیر

ضریب

انحراف معیار

آمارۀ t

احتمال

LGDP(-1)

26243/0

05559/0

7208/4

0

LIGT

059676/0

024571/0

4287/2

022/0

LIGO

099079/0

029368/0

3737/3

002/0

LIP

071759/0

014899/0

8164/4

0

LEX

10795/0

01052/0

2617/10

0

LL

50213/0

041224/0

1806/12

0

DU57

078294/0-

026049/0

0056/3-

006/0

C

4489/2-

2707/0

0467/9-

0

 

برای آزمون اینکه آیا رابطه پویای کوتاه مدت به سمت تعادل بلند مدت گرایش می‌یابد؛ شرط آن است که مجموع ضرایب متغیر وابستۀ با وقفه کمتر از یک باشد. برای انجام آزمون مورد نظر باید عدد یک را از مجموع ضرایب با وقفه متغیر وابسته کسر  و بر مجموع انحراف معیار ضرایب مذکور تقسیم کرد:

13.268- =0.055590/(1-0.26243)

     از آن جایی که قدر مطلق t بدست آمده از قدر مطلق مقادیر بحرانی ارائه شده توسط بنرجی، دولادو و مستر (3.35-) بزرگتر است و فرضیه صفر مبنی بر عدم وجود هم انباشتگی رد شده و وجود رابطه بلندمدت پذیرفته می‌شود. وجود همجمعی بین متغیرهای الگو، زمینه را برای استفاده از الگوهای تصحیح خطا فراهم می‌آورد. عمده ترین دلیل اهمیت این الگو آن است که این الگوها نوسانات کوتاه مدت متغیرها را به مقادیر تعادلی بلندمدت آن‌ها ارتباط می‌دهند. بر این اساس هنگامی که دو متغیر Xt  و Yt هم جمع هستند، یک رابطه تعادلی بلند مدت میان آن‌ها وجود دارد، اما در کوتاه مدت ممکن است عدم تعادل‌هایی وجود داشته باشد.

4-3- نتایج  حاصل از برآورد الگوی تصحیح خطا

نتایج برآورد ضرایب کوتاه مدت آزمون ECM در جدول (4) نشان داده شده است(حرفd  قبل از نام متغیرهای الگو، نماد تفاضل مرتبه اول آنها است). 

       

جدول شماره (3):نتایج  حاصل از برآورد الگوی تصحیح خطا

متغیر

ضریب

انحراف معیار

آمارۀ t

احتمال

dLIGT

059676/0

024571/0

4287/2

022/0

dLIGO

099079/0

029368/0

3737/3

002/0

dLIP

071759/0

014899/0

8164/4

0

dLEX

10795/0

01052/0

2617/10

0

dLL

50213/0

041224/0

1806/12

0

dDU57

078294/0-

026049/0

0056/3-

006/0

dC

4489/2-

2707/0

0467/9-

0

EC(-1)

73757/0-

05559/0

2682/13-

0

 

ضریبEC باید منفی و قدرمطلق آن کوچکتر از واحد باشد تا الگو به سمت تعادل بلند مدت خود گرایش یابد. برقراری این ویژگی در جدول فوق نشان دهنده وجود رابطه بلندمدت معنی دار بین متغیرها ی الگو است. بر اساس نتایج ارائه شده  ضریب EC ( -1 ) برابر 73757/0- است و این امر نشان دهنده  آن هست که اگر از یک دوره( t )  به دوره بعدی t+1) ( حرکت کنیم، حدود 74/0  انحراف در تولید ناخالص داخلی از مسیر بلندمدتش توسط متغیرهای الگو تصحیح شود. به عبارت دیگر اگر هرگونه شوک یا عدم تعادلی در تولید ناخالص داخلی ایجاد شود حدود 74/0 آن طی یک دوره  تعدیل می‌شود. بنابراین حرکت به سمت تعادل با سرعت نسبتاً بالایی صورت می‌گیرد.

     بنابراین نتایج الگوی تصحیح خطا به صورت زیر خواهد بود:

ecm = LGDP 0.080909- LIGT-  013433 LIGO - 0.097290 LIP - 0.14636 LEX -0.68079 LL + 0.10615 DU57 + 3.3203 C                          

4-4- نتایج حاصل از برآورد الگوی بلند مدت

همان طور که می‌دانیم،ARDL   یک روش آماری برای تعیین وجود یا عدم وجود همگرایی در میان متغیرهای الگو می‌باشد. از آن جایی که روشهایی مانند انگل – گرنجر به دلیل در نظر نگرفتن واکنش‌های پویای کوتاه مدت موجود بین متغیرها، در مطالعاتی که با نمونه‌های کوچک سروکار دارند، اعتبار لازم را ندارند (چرا که برآوردهای حاصل از آنها تورش دار می‌باشد)، لذا انجام آزمون فرضیه با استفاده از آماره‌های معمول مثل t معتبر نخواهد بود. در جدول شماره (3) برآورد الگوی بلندمدت تابع تولید ناخالص داخلی نشان داده شده است.

 

جدول شماره(4): نتایج حاصل از برآورد الگوی بلند مدت

متغیر

ضریب

انحراف معیار

آمارۀ t

احتمال

LIGT

080909/0

33772/0

3957/2

024/0

LIGO

13433/0

3602/0

7293/3

001/0

LIP

09729/0

019662/0

9481/4

0

LEX

14636/0

016123/0

0779/9

0

LL

68079/0

027048/0

1700/25

0

DU57

10615/0-

036616/0

8990/2-

008/0

C

3203/3-

34723/0

5623/9-

0

بنابراین معادله بلندمدت تولید ناخالص داخلی بصورت زیر بیان می‌شود:

LGDP =  3.3203- + 0.080909 LIGT + 0.13433 LIGO + 0.097290 LIP + 0.14636 LEX + 0.68079 LL  0.10615- DU57

همان طور که انتظار می‌رفت بر طبق نتایج بدست آمده افزایش سرمایه گذاری دولتی در بخش حمل و نقل در بلند مدت باعث افزایش تولید ناخالص داخلی شده و کشش تولید ناخالص داخلی نسبت به سرمایه گذاری دولتی در بخش حمل و نقل حدود 081/0می باشد. سرمایه گذاری دولتی در سایر بخش‌ها (غیر از بخش حمل و نقل) اثری مثبت و معنی دار بر تولید ناخالص داخلی در بلندمدت دارد به طوری که کشش تولید ناخالص داخلی نسبت به سرمایه گذاری دولتی در سایر بخش‌ها 13/0می باشد. نتایج بدست آمده حاکی از آنست که سرمایه گذاری بخش خصوصی نیز اثری مثبت و معنی دار تولید ناخالص داخلی دارد بطوریکه کشش تولید ناخالص داخلی نسبت به سرمایه گذاری بخش خصوصی 0.097 است. صادرات دارای اثری مثبت و معنی داری در بلندمدت بر تولید ناخالص داخلی بوده و کشش تولید ناخالص داخلی نسبت به صادرات146/0برآورد شده است. نیروی کار شاغل در کل اقتصاد نیز اثری مثبت و معنی دار بر تولید ناخالص داخلی در بلندمدت دارد به طوری که کشش تولید ناخالص داخلی نسبت به نیروی کار شاغل 68/0 می باشد. متغیر مجازی سال انقلاب اسلامی اثری منفی و معنی دار بر تولید ناخالص داخلی داشته است.

4-5- آزمون‌های تشخیصی

یکی از فروض مدل رگرسیون کلاسیک خطی این است که اجزاءاخلال (Ui) که در تابع رگرسیون جامعه ظاهر می شوند، دارای واریانس همسان هستند و در صورت رد این فرض، پارامترها با وجود اینکه خطی و بدون تورش اند دیگر کارا و دارای حداقل واریانس نخواهد بود.

یکی دیگر  از آزمون‌های تشخیص، عدم وجود خود همبستگی بین اجزاء اخلال و عدم همبستگی سریالی می باشد و همان نتایج ناهمسانی واریانس را در پی خواهد داشت. از آزمون‌های تشخیص دیگر می توان به فرم تبعی مناسب یا تصریح مدل اشاره نمود(گجراتی، 1387). نتایج این آزمونها در جدول زیر ملاحظه می گردد.

جدول شماره (5) آزمون‌های تشخیصی

نام آزمون تشخیصی

آماره2χ

میزان احتمال آماره2χ

آماره F

میزاناحتمال آماره F

عدم همبستگی سریالی

0062/0

973/0

0046/0

946/0

فرم تبعی مناسب

0140/0

906/0

103/0

920/0

همسانی واریانس

2394/1

226/0

2106/1

279/0

 

همان طور که ملاحظه می‌شود، بر اساس میزان احتمال دو آماره 2χ و F، مقادیر احتمال تمامی آزمون‌های تشخیصی بیش از مقدار عددی 5% می‌باشد. بنابراین فرض صفر عدم وجود همبستگی، فرم تبعی مناسب و همسانی واریانس جملات اختلال الگو رد نمی شود. لذا الگوی مورد نظر مشکل خودهمبستگی، تصریح الگو و ناهمسانی واریانس نخواهد داشت.

4-6- آزمون‌های ثبات

آزمون‌های ثبات، برای مشخص کردن ثبات الگو و تعیین ثبات ساختاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. بر اساس نظرات پسران ( 2002 ) و بهمنی اسکوئی ( 2001 )، این آزمون‌ها می‌تواند نشان دهد که الگو بیش اندازه و یا در حد معین، با ثبات است یا خیر؟

همان طور که پیش از این بیان شد، آزمون‌های ثبات، غالباً در مورد داده‌های سری زمانی به خصوص زمانی که مطمئن نیستیم که شکست ساختاری چه موقع ممکن است اتفاق افتاده باشد، بیشتر کاربرد دارد.

زمانی که ثبات کوتاه مدت و بلند مدت الگو به طور همزمان مورد بررسی قرار می‌گیرد، از نمودارهای CUSUM  (آزمون مجموع تراکمی خطاهای بازگشتی) و CUSUM Q (آزمون مجموع مجذور تراکمی خطاهای بازگشتی)، استفاده می‌کنیم. بر طبق نظریه اسکوئی در سال 2001، فرضیه صفر مبنی بر با ثبات بودن الگو را نمی‌توان پذیرفت، اگر نمودار آماری بدست آمده، یکی از باند‌های طرفین را در سطح 5 %، قطع نماید. بنابراین چون در نمودارهای بدست آمده (CUSUM و CUSUM Q)، نمودار وسط، یکی از  باندهای طرفین را قطع نکرده است، ثبات دائمی بلند مدت برای الگوی تابع تولید ناخالص داخلی قابل قبول خواهد بود.

 

5- نتایج

در این تحقیق، ابتدا مانایی و نامانایی سری زمانی متغیرها مورد آزمون قرار گرفت و مشخص گردید که کلیه متغیرها در سطح نامانا بوده و پس از یک بار تفاضل گیری همگی مانا می‌شوند. نتایج آزمون کوتاه مدت حاکی از وجود رابطه مثبت و معنادار میان سرمایه گذاری دولت در بخش حمل و نقل و رشد اقتصادی می‌باشد. همچنین رابطه میان رشد اقتصادی و سایر متغیرها (سرمایه گذاری دولت در سایر بخش‌ها غیر از بخش حمل و نقل، سرمایه گذاری بخش خصوصی، نیروی کار شاغل در کل اقتصاد و صادرات) مثبت و معنادار برآورد گردید.

در بلند مدت نیز در الگوی رشد، کشش مثبت بدست آمده برای رشد اقتصادی نسبت به سرمایه گذاری دولت در بخش حمل و نقل می‌تواند بیانگر این امر باشد که نظریه  مطرح شده در کشورهای صنعتی مبنی بر کمرنگ شدن اثر سرمایه گذاری و توسعه زیرساخت حمل ونقل بر رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعه نظیر ایران موضوعیت ندارد. بنابراین فرضیه اصلی تحقیق مبنی براین که سرمایه گذاری دولت در بخش حمل و نقل بر رشد اقتصادی موثر است، پذیرفته می شود.

همچنین نتایج بلند مدت نشان داد که متغیرهای تشکیل سرمایه ثابت ناخالص دولت در سایر بخش‌ها (غیر از بخش حمل و نقل)، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص بخش خصوصی، نیروی کار شاغل در کل اقتصاد و صادرات دارای اثری مثبت و معنادار بر رشد اقتصادی اند.

در نهایت، بر اساس نتایج آزمون ECM در یک دورۀ یک ساله حدود 74/0 انحراف در تولید ناخالص داخلی از مسیر بلندمدتش توسط متغیرهای الگو تصحیح شود. به عبارت دیگر  74/0هرگونه شوک یا عدم تعادل در تولید ناخالص داخلیدر یک دورۀ یک ساله اصلاح می گردد.، بنابراین حرکت به سمت تعادل با سرعت نسبتاً بالایی صورت می‌گیرد.

کشش بدست آمده سرمایه گذاری دولتی در بخش حمل و نقل(08/0) نشان دهنده آثار مثبت توسعه این زیرساخت بر تولید کشور است. توصیه سیاستی حاصل از نتیجه بدست آمده آن است که اگر مخارج سرمایه گذاری دولت به سمت سرمایه گذاری‌هایی که قابلیت جذب آن در اقتصاد وجود دارد (نظیر سرمایه گذاری در بخش حمل و نقل) سوق داده شود به دلیل اثرات خارجی مثبت چنین سرمایه گذاری‌ها در سایر تولیدات، انتظار می‌رود اقتصاد به رشد اقتصادی دست یابد؛ اما نباید فراموش شود که پیش نیاز تأثیرگذاری سرمایه گذاری در این زیرساخت در توسعه و رشد اقتصادی، آماده بودن سایر شرایط لازم برای رشد و توسعه اقتصادی است. با توجه به مسائل مطرح شده، مطالعه نحوه اثرگذاری توسعه زیرساخت حمل و نقل بر متغیرهای اقتصادی می‌تواند در راستای اتخاذ روش‌ها و سیاست‌های مناسب سرمایه گذاری، راهکارها و روش‌های توسعه این زیرساخت، راهنمای مسئولین باشد.

در خصوص سرمایه گذاری بخش خصوصی در کشور بایستی بیان کرد که حساسیت‌ها و اهمیت ویژه بخش حمل و نقل معمولاً پای دولت را به این فعالیت کشانده است؛ ولی با این همه افزایش مشارکت بخش خصوصی و در نظر گرفتن مشوق‌های مختلف و آماده سازی زمینه‌های حضور آن‌ها در بسیاری از فعالیت‌های خدماتی که در انحصار دولت بوده و قابل واگذاری است، به بهبود وضعیت و رفع موانع و مشکلات موجود آن‌ها کمک کرده و با افزایش فضای رقابت سازنده و تمرکز زدایی در ارائه خدمات، به ارتقاء کمی و کیفی خدمات قابل ارائهو در نتیجه بهبود شاخص‌های عملکردی، نظیر بهره وری آن‌ها منجر خواهد شد.

همان گونه که از نتایج تحقیق استفاده می‌شود، با توجه به کشش بالا و تأثیر زیاد متغیر نیروی کار شاغل در کل اقتصاد بر رشد اقتصادی کشور، استفاده مطلوب از نیروی انسانی بعنوان ضرورت حیاتی و مسئله اساسی نسل حاضر و نسل‌های آینده ساز کشور بایستی مورد توجه مسئولین کشور قرار گیرد و زمینه‌های هر چه بیشتر اشتغال در کشور فراهم گردد.

 

*دکتر محمد ساطعی

مشاور عالی توسعه صنعت حمل و نقل

 

Search

Latest News

درباره ما

 وب سايت دکتر محمد ساطعی جهت نقد و بررسي چالش ها و موضوعات مرتبط با صنعت حمل و نقل و همچنين تعامل با مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي راه اندازی شده است. همچنین این وب سایت قصد دارد با تعامل و اطلاع رسانی به سرمايه گذاران داخلي و خارجي آنان را از رویدادهای حوزه اقتصادی آگاه کند.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

 

گواهینامه ها و افتخارات

تمامی حقوق این وب سایت محفوط می باشد.

وب سایت دکتر محمد ساطعی 

طراحی و توسعه توسط :

후원 수준 및 혜택

افزونه ها دات کام 

جستجو در سایت