نقش بندر خشک در کنار حمل و نقل ریلی معنا می یابد

naghseh bandare khoshk dar kenare hamlo naghele reili maana peyda mikonad

User Rating: 0 / 5

Star InactiveStar InactiveStar InactiveStar InactiveStar Inactive
 

naghseh bandare khoshk dar kenare hamlo naghele reili maana peyda mikonadnaghseh bandare khoshk dar kenare hamlo naghele reili maana peyda mikonadnaghseh bandare khoshk dar kenare hamlo naghele reili maana peyda mikonad

بندر خشک یا (بندر داخلی) یک بندر درون سرزمینی چند منظوره است که به طور مستقیم توسط جاده یا راه آهن به بندر دریایی وصل است و مرکزی برای انتقال کالاها به مقصدهای داخلی است.

دکتر محمد ساطعی

مشاور عالی توسعه صنعت حمل و نقل

بندر خشک هم برای انتقال درون سرزمینی کالاها و هم برای ذخیره و انبار کالاها محسوب می شود. بندر خشک داخلی می تواند انتقال کالا بین کشتی ها و شبکه های بزرگ حمل و نقل داخلی را تسهیل کند و یک مرکز توزیع کالا در درون سرزمین ایجاد کند. در مقابل، صادرات کالا در این بنادر تسهیل و تسریع می شود. بندر خشك‌، در نزديكي مراكز تجمع كالا و به منظور تجهيز آن‌ها به منظور بهبود نظام حمل و نقل دركشور، تسهيل عمليات گمركي‌، تسهيل تجارت آزاد به منظور ايجاد ارزش افزوده و تنظيم اقتصادي بازار است.

سازمان بنادر و دريانوردي قصد دارد به زودي ظرفيت حمل كانتينر خود را افزايش دهد. با اين اتفاق كانتينر ها از مبدا با جاده يا ريل حمل شوند. مسلمان هزينه كمتر حمل كانتينر با جاده نسبت به ريل صاحبان بار را به سمت جاده متمايل خواهد كرد. پس شركت راه آهن جمهوري اسلامي ايران و سازمان بنادر و دريانوردي بايد به كمك هم بار را به سمت ريل متمايل كنند. شايد يكي از اين طرح ها احداث بندرخشك آپرين باشد. اواخر شهريورماه سال 1395 بود كه در خبرها آمد راه آهن قرارداد ساخت بندر خشك آپرين را با كرسرسيومي داخلي و خارجي به امضا رسانده است. اين پايانه مي تواند همانند بندر خشك كمك به تحقق جذب سهم پنجاه درصدي بار بنادر كند. همچنين براي تحقق افزايش سهم ريلي علاوه بر تصويب آيين نامه هاي جديد براي ارسال به موقع بار به مقصد، سازمان بنادر براي كانتينر بايد تخفيف هاي مناسبي ارايه كند تا بار از جاده به ریل منتقل شود.

شركت راه آهن جمهوري اسلامي ايران تمام توان خود را به كار گرفت تا بتواند سهم كانتينري خود از بنادر كشور را افزايش دهد. راه آهن براي دست يافتن به اين هدف در چند حوزه حركت كرده است كه عبارت اند از كاهش هزينه و كاهش زمان حمل بار توسط شبكه ريلي. براي كاهش تعرفه حمل ريلي، تمام توان خود را به كار گرفت؛ درنتيجه هزينه دسترسي به خط براي حمل كانتينر صفر در نظر گرفته شد. هزينه‌هاي حمل ريلي از سه جزء تشكيل شده است. بخشي مهمي از آن مربوط به نيروي كشش است كه راه آهن جمهوری اسلامی ایران درصد قابل توجهي از آن را از شركت هاي مالك لكوموتيو خريداري مي‌كند. اين سهم در راه آهن ايران 3/250 ريال به ازاي هر تن كيلومتر است. بخش دوم كرايه حمل ريلي مربوط به هزينه دسترسي به خطوط است كه راه آهن به عنوان شركتي مادر تخصصي آن را دريافت مي كند اما براي توسعه حمل كانتينر باید آن را صفر محاسبه كنند. به طور دقيق‌تر يك واگن لبه كوتاه كرايه اي معادل 337 ريال در تن كيلومتر بايد پرداخت مي كرد اما اگر خالي حركت كند 25 درصد كرايه حمل را مي پردازد. قسمت سوم مربوط به سهم شركت هاي مالك واگن است كه بر اساس نوع واگن حقي به عنوان حق مالكانه دريافت مي كنند و اين مبلغ براي واگن هاي حامل كانتينر برابر 160 ريال است. در نتيجه كرايه حمل كانتينر از بنادر به مقاصد آپرين، خط سفيد و شركت هاي ايران خودرو يا سايپا تن كيلومتري 410 ريال محاسبه مي شود.

 

فواید و مزایای بندر خشک

مفهوم بنادر خشک با انتقال جریان عبور کالاهای تجاری از سطح جاده ها به خطوط آهن علاوه بر فواید کلی برای محیط زیست و کیفیت زندگی، این امکان را برای بنادر دریایی فراهم می آورد تا در مناطق پشت ساحلی برای خود بازاری بیابند و بدون اینکه نیازی به توسعه بنادر باشد میزان کالاهای ورودی به بندر افزایش یافته، خدمات بهتری به کشتی های باربری و متصدیان حمل و نقل ارائه می دهد. شهرهای بندری و همچنین مدیریت بنادر از کاهش تراکم جاده ها برخوردار می شوند و نیاز کمتری به سرمایه گذاریهای زیرساختی خواهند داشت.
نمونه های واقعی همچنین نشان می دهند که می توان بنادر خشک را مطرح نمود و تا کنون مواردی از این نوع بنادر توسط برخی از بنادر مطرح شده اند. نیازهای ضروری ممکن است متفاوت باشند، اما یکی از وجوه مشترک این است که راه آهن به عنوان یکی از شیوه های حمل و نقل ما بین دریا و جاده نقشی میانجی به عهده دارد. اما برای به اجرا گذاشتن این طرح هزینه ها و فواید بنادر خشک باید به دقت برآورد و میان عوامل نقش آفرین توزیع شود.

بنادر خشک در ایران می بایست با در نظر گرفتن موقعیت ندها ، حجم صادرات و واردات ، زیرساخت ترابری مناسب و نزدیکی به مراکز تولیدی ،خوشه های پخش و مبادی ورودی/خروجی تعیین شود.در صورت رعایت این موارد محل های مشخص شده بهترین گزینه خواهند بود. از طرفی چون برخی مراکز ویژه اقتصادی موجود این خصوصیت ها را دارا می باشند ، لذا تغییر کاربری آنها ، هم از هزینه های ساخت بنادر خشک می کاهد و هم به توسعه اقتصادی آن مناطق کمک می کند.

مفهوم بنادر خشک که با توجه به اهداف انتخاب و مزایای مختلف آن راهکار مناسبی در مواجهه با مشکلات ناشی از تراکم ترافیک بنادر و همچنین ارایه سایر خدمات بندر در خارج از آن است ، گزینه مناسبی به منظور ارتقاء سطح حمل ونقل دریایی کشور در مقایسه با کشورهای همسایه است و از سویی دیگر موجب توسعه و سرمایه گذاری در بخش حمل ونقل ریلی خواهد گردید.

مزایای دیگر آن نظیر تاثیرات زیست محیطی نیز مفید فایده خواهد بود. اصولاً ایجاد بنادر خشک به کاهش فاصله موجود در بین شیوه های حمل ونقل جاده ای و ریلی منجر می شود. بنادر خشک نقش مهمی در توسعه حمل ونقل کالا و منطقه قرارگیری آن ایفا می کنند.

نکات مهمی که در مسیر اجرایی بنادر خشک در کشور مطرح هستند، شامل تدوین مقررات جامع، انتخاب نوع مناسب از بنادر خشک، ارایه خدمات رفاهی و تفریحی، مسایل مهم مرتبط با حمایت مسئولین و نهادهای دولتی، مشارکت و سرمایه گذاری بخش های دولتی و خصوصی، هماهنگی در میان نهادهای مختلف در زمینه سیاستگذاری در ابعاد محلی، منطقه ای و ملی و رفع مشکلات اداری و دیوان سالاری هستند. بدیهی است که توجه به موارد مذکور و اجرا ی آن ها موجب تسریع روند ایجاد بنادر خشک و همچنین حمل ونقل ترکیبی در کشور خواهد شد.

با توجه به اينكه يكي از تاثيرات بندر خشك ارتقاء حمل و نقل تركيبي عنوان شده بود به زاياي اين شيوه حمل و نقل اشاره مي شود:

 

قیمت تمام شده کالا بسیار تاثیر گزار است

يكي از  هزينه هاي قابل تأمل وتأثير گذار درقيمت كالاي صادراتي هزينه حمل و نقل  مي باشد و هر توليد كننده كه  قادر باشد اين هزينه را به حداقل برساندتوان رقابتي خود را درمقابل ساير توليد كنندگان مشابه افزايش و در نتيجه كالاهاي بيشتري را به ساير كشورها صادر مي نمايد . يكي ديگر از شاخص هاي مؤثر در صادرات كالا سرعت زمان حمل يعني اينكه محموله در چه فرصت زماني مناسب به مقصد برسد، مي باشد. مفهوم سرعت حمل ونقل عبارت از توان عمليات حمل ونقل توسط شركتهاي حمل ونقل با توجه به امكانات موجود كه شامل عمليات از مبدأ تا مقصد براي صاحبان كالا بسيار با اهميت مي باشد و آخرين شاخص براي يك صادر كننده ايمني است . يعني اينكه كالاهاي صادراتي با احتمال كمترين ميزان خسارت وارده ودر حد صفر از مبدأ تامقصدحمل گردد.حال براي يك چنين عملياتي شيوه هاي مختلف حمل ونقل جاده اي ، ريلي ، هوايي دريايي وحمل ونقل از طريق لوله وجود دارد كه هر يك از اين نوع حمل  و نقل بر اساس شرايط جغرافيايي مناطق  مختلف داراي كارايي و كاركرد بخصوص ميباشد .

اگر كشوري يا منطقه اي بتواند شرايطي فراهم نمايد كه از انواع حمل ونقل بهره مند گردد يعني اينكه از هر نوع يك خصيصه را داشته باشد عمليات حمل ونقل با سرعت بيشتر ، ايمني بالاتر و هزينه كمتر قابل اجرا خواهد بود و اين تحت عنوان حمل ونقل تركيبي از آن نام مي برند .

حمل ونقل تركيبي يا چندوجهي نوعي روش حمل و نقل نيست بلكه نظام هماهنگ كننده روشهاي مختلف حمل ونقل براي محموله ها و انسانهاست كه در آن بازده مجموع كل بزرگتر از بازده هر يك از بخش ها است.

 

کریدور شمال جنوب و غرب به شرق؛ دروازه توسعه ایران

ايران با وسعت يك ميليون و ۶۴۸ هزار كيلومتر مربع از شمال با كشورهاي تركمنستان، آذربايجان و ارمنستان، از غر‌ب با تركيه و عراق و از شرق با كشورهاي پاكستان و افغانستان همسايه است و موقعيت ويژه جغرافيايي آن از شمال به درياي خزر و از جنوب به خليج فارس و درياي عمان موجب شده، تا به عنوان پل ارتباطي شرق به غرب آسيا در جايگاه ممتاز حمل و نقل بين المللي قرار گيرد.

هم اينك كريدورهاي ترانزيتي متعددي از جمله كريدورهاي شمال-جنوب (غرب درياي خزر)، كريدور بين المللي آسيا- اروپا، كريدور شرق- غرب (خليج فارس- درياي مديترانه)، كريدور اسلام آباد- تهران- استانبول و كريدور ايران- تركمنستان- قزاقستان (شرق درياي خزر) ، قلمرو ايران عبور و خاورميانه را به آسيا و اروپا متصل مي‌كند .

امروزه استفاده از حمل ونقل ريلي در زمينه بار و مسافر رو به توسعه است و گراني حمل ونقل هوايي‌، نارسايي شبكه حمل ونقل جاده‌اي به ويژه ضريب ايمني پايين راه‌ها و از طرف ديگر كاهش ۷ برابري مصرف سوخت‌، افزايش ۵۰ برابر ايمني، ۲۰ برابر آلودگي كمتر‌، سهم ناچيز در آلودگي صوتي‌، ظرفيت جابه‌جايي بالاتر، رفاه و راحتي بيشتر، استهلاك و هزينه تعمير و نگهداري كمتر و صرفه اقتصادي بالا موجب شده تا كشورهاي پيشرفته و پرجمعيت دنيا نسبت به سرمايه‌گذاري و توسعه شبكه ريلي خود بيش از گذشته اقدام كنند .

 

و اما اینچه برون

در حال حاضر در بسياري از كشورها ، بنادر خشك راه اندازي و نقش مهمي در بهبود و توسعه وضعيت حمل ونقل كالا به‌ويژه كالاي كانتينري داشته و در كشورهاي آمريكا، برزيل و كانادا در قاره آمريكا، اسپانيا، ايتاليا، آلمان، بلژيك، سوئد، فرانسه، فنلاند و هلند در اروپا، استراليا و زلاندنو در اقيانوسيه، امارت متحده عربي، پاكستان، فيليپين، كامبوج و هندوستان در آسيا و تانزانيا، در آفريقا انواع مختلفي از بنادر خشك راه اندازي شده‌اند.

از جمله ويژگي‌هايي كه اينچه برون استان گلستان را نامزد احداث بندرخشك كرده، آب و هواي خشك اين منطقه است كه امكان نگهداري كالاها بدون نگراني در آن ميسر و زمين‌هاي گسترده و غيرقابل كشت اطراف ايستگاه مي‌تواند ظرفيتي براي ساخت انبارها، سيلوها و احداث مراكز دپوي بار، با نرخ ارزانتري نسبت به زمين‌هاي بنادر و مراكز مشابه در اختيار قرار گيرد و اينچه برون را به بزرگترين هاب انبارهاي منطقه براي توزيع كالاهاي بازرگانان و واردات مواد اوليه مورد نياز واحدها و مجتمع هاي صنعتي منطقه آزاد تجاري وصنعتي اينچه برون تبديل كند.

مهم ترين اهداف راه اندازي بنادر خشك را مي‌تواند در كاهش تقاضاي نياز به استفاده از اراضي حاشيه ساحل، افزايش كارايي حمل ونقل، بـهـبـود وضعيت زيرساخت هاي مرتبط با حمل ونقل، بهبود وضعيت مالي و اقتصادي، افـزايـش سرمايه گذاري مستقيم كشورهاي خارجي و موارد ديگر اشاره كرد.

با توجه به برنامه ريزي‌هاي به‌عمل آمده تعداد واگن تعويض بوژي شده در افق ۱۴۱۴ در منطقه اينچه برون به تعداد ۵۷۵ دستگاه واگن در روز است كه جهت انجام عمليات ، نياز به احداث ده خط تعويض بوژي و تعداد ۱۱۰۰۰ دستگاه بوژي دارد.

طبق پيش بيني‌هاي انجام شده در سال ۱۴۱۴، ميزان ۳۶ ميليون تن بار بصورت ترانزيت‌، واردات وصادرات از ايستگاه اينچه برون حمل‌، كه برابر قرارداد منعقده با شركت RZD روسيه با مبلغ ۱ ميليارد و 200 ميليون يورو با بازسازي و تغييرات انجام شده در زير ساخت‌هاي ريلي و برقي كردن خطوط ، به‌ميزان ۱۷ ميليون . 500 هزار تن از مسير اينچه برون گرمسار حمل‌و مابقي تقاضاي بار برابر برنامه ريزي انجام شده از مسير گرگان به شاهرود و گرگان به مشهد قابل حمل است.

با محقق شدن حمل و نقل ۳۶ ميليون تن بار‌، بندرخشك اينچه برون به يك مركز مهم صادرات، واردات و ترانزيت تبديل و بهره‌برداري از اين طرح بزرگ ريلي علاوه بر فراهم نمودن زمينه ترانزيت كالا و مسافر در حجم انبوه بين كشورهاي همسايه‌، موجب ارتقاي مناسبات اقتصادي، سياسي و اجتماعي در سطح بين‌المللي خواهد شد.

About Us

The website of Dr. Mohammad Saetali has been launched to critically examine the challenges and issues related to the transportation industry, as well as interaction with research and academic centers. The website also intends to inform them of domestic and foreign investors by informing them about economic events.

 

Follow us on social networks:

 

Certificates and Awards

2017 - All Right Reserved

Dr. Mohammad Satee's Website 

Developed and Designed by : Afzoneha.com 

جستجو در سایت